Küçükbaş Hayvanlarda Çok Modlu Veri Füzyonu ve Entegre Yapay Zeka Mimarisi ile Otonom Hastalık Teşhisi ve Proaktif İzolasyon Sisteminin Geliştirilmesi
Yürütücülüğünü Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Yazılım Mühendisliği Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Zeydin PALA’nın yaptığı TÜBİTAK 1001-ARDEB projesi, küçükbaş hayvancılıkta sürü sağlığını kökten değiştirecek yenilikçi bir sistem geliştirmeyi hedefliyor. "Küçükbaş Hayvanlarda Çok Modlu Veri Füzyonu ve Entegre Yapay Zeka Mimarisi ile Otonom Hastalık Teşhisi ve Proaktif İzolasyon Sisteminin Geliştirilmesi" başlıklı proje, geleneksel reaktif yöntemler yerine proaktif ve tam otonom bir çözüm sunacak.
Projenin en önemli özgünlüğü, hayvan sağlığını tek bir veri kaynağına bakarak değil; RFID, termal ve RGB kameralar, IoT çevre sensörleri ve akıllı suluklardan gelen verileri "Çok Modlu Veri Füzyonu" ile birleştirerek izleyecek olmasıdır. Bu çoklu veri akışı, derin öğrenme modelleri (CNN, LSTM, Vision Transformer) ile analiz edilecek ve mastitis, ayak çürüğü, zatürre gibi hastalıkların klinik belirtiler ortaya çıkmadan, çok erken evrede tespiti hedeflenecek. Sistemin, hastalık teşhisinde %95'in üzerinde doğruluk oranına ulaşması planlanıyor.
Teşhis edilen hasta hayvanlar için sistem, bir başka yenilikçi adımı devreye sokacak: Otonom İzolasyon. RFID kontrollü kapılar sayesinde, hasta hayvan otomatik olarak ayrı bir bölmeye yönlendirilecek. Bu süreç, hastalığın sürü içinde yayılmasını anında engelleyecek ve çiftçi ile veteriner hekime anlık bildirim gidecek.
Muş Alparslan Üniversitesi'nde 36 ay sürecek pilot uygulama ile hayata geçirilmesi planlanan projenin, hastalık teşhis süresini %60 kısaltması, hastalık oranını (morbidite) %40 azaltması ve işgücü maliyetlerinde %20 tasarruf sağlaması bekleniyor.
Proje, hayvan refahını artırmanın yanı sıra, gereksiz antibiyotik kullanımını azaltarak halk sağlığına ve sürdürülebilir gıda teminine de önemli katkılar sunacak. Türkiye'nin 12. Kalkınma Planı ve TARBİL (Tarımda Dijital Dönüşüm Stratejisi) ile uyumlu olan bu çalışma, akıllı tarım alanında ülkemizin bilimsel ve teknolojik çıktılarına patent, bilimsel yayın ve yetişmiş insan gücü olarak da değer katacak.
Proje ekibinde Mühendislik-Mimarlık Fakültesinden 1 yürütücü+5 araştırmacı, Uygulamalı Bilimler Fakültesinden 2 araştırmacı+1 Bursiyer ve Bilgi İşlem Dairesinden 1 araştırmacı ve 1 bursiyer yer almaktadır.