Doğal afetlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi: 5 kıta üzerine ampirik bir inceleme

TUĞBA ONUR / 2025 - Türkçe - Yüksek Lisans

Doğal afetler, yirmi birinci yüzyılda sürdürülebilir kalkınmanın önündeki en temel sınamalardan biri olarak küresel gündemdeki yerini korumaktadır. Bu olayların ekonomik büyüme üzerindeki net etkisinin yönü ve kalıcılığı, literatürde negatif bir şok olarak gören yaklaşımlarla, teknolojik yenilenme fırsatı yaratan "yaratıcı yıkım" hipotezi arasında süregelen bir tartışma konusudur. Bu çalışma, doğal afetlerin ekonomik büyüme üzerindeki etkilerini, literatürdeki bu teorik ikilemi ve ampirik belirsizliği dikkate alarak, kıtalararası karşılaştırmalı bir perspektifle ampirik olarak incelemeyi hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda, 2000-2023 dönemini kapsayan verilerle beş kıta (Asya, Avrupa, Afrika, Amerika ve Okyanusya) özelinde, ekonomik büyümeyi temsilen kişi başına GSYİH ile afetleri temsilen etkilenen kişi sayısı ve toplam hasar değişkenleri arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Analiz sonuçları, afet göstergelerinden (etkilenen kişi sayısı ve toplam hasar) ekonomik büyümeye doğru istatistiksel olarak anlamlı ve tek yönlü bir nedensellik ilişkisinin varlığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular, afetlerin ekonomik sistemler için dışsal ve negatif bir şok olarak işlediğini göstermekte ve afet yönetiminde reaktif "kriz yönetimi" anlayışından, proaktif "risk azaltma" stratejilerine geçişin kritik önemini vurgulamaktadır. Bu çerçevede, afet riskini azaltmaya yönelik yatırımların ve toplumsal dirençliliği artırmaya yönelik politikaların, sürdürülebilir ekonomik kalkınmanın ayrılmaz bir parçası olduğu sonucuna varılmıştır.


Natural disasters remain one of the most fundamental challenges to sustainable development on the global agenda in the 21st century. The direction and persistence of the net impact of these events on economic growth are subjects of an ongoing debate in the literature, situated between approaches that view them as a negative shock and the "creative destruction" hypothesis, which suggests they create opportunities for technological renewal. This study empirically investigates the effects of natural disasters on economic growth from a comparative intercontinental perspective, considering this theoretical dichotomy. For this purpose, the relationship between economic growth, represented by per capita GDP, and disaster indicators, represented by the number of people affected and total damage, was analyzed for five continents using data spanning the 2000-2023 period. The results of the analysis revealed a statistically significant, unilateral causal relationship from disaster indicators (number of affected people and total damage) to economic growth. The findings suggest that natural disasters function as a significant external and negative shock to economic systems, underscoring the critical importance of shifting the policy paradigm from reactive "crisis management" to proactive "risk reduction" strategies. Within this framework, it is concluded that investments in disaster risk reduction and policies aimed at enhancing societal resilience are integral components of sustainable economic development.