Bedensel engellilerin deprem afeti ile baş etme stratejileri, toplumun diğer bireyleri baz alındığında farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıkları şekillendiren de bazı faktörler bulunmaktadır. Bu çalışma, afet olgusunun ve depremin temel niteliklerinin yanı sıra engellilik bağlamını ele alarak, Bitlis ilinde yaşayan bedensel engelli bireylerin deprem karşısında geliştirdikleri baş etme stratejilerini irdelemektedir. Araştırma sürecinde, bireylerin afetlere ilişkin risk algıları, hazırlık düzeyleri, deprem anında ve sonrasında karşılaştıkları güçlükler, yaşadıkları psikolojik etkiler ile toplumsal ve kültürel etmenlerin rolü incelenmiştir. Elde edilen veriler ışığında, mevcut durumun anlaşılmasına katkı sunacak değerlendirmeler yapılmış ve geleceğe yönelik iyileştirme önerileri geliştirilmiştir. Etkili ve adil bir afet yönetim politikası oluşturmak isteyen bir toplum yapılanmasının neleri göz önünde bulundurması gerektiğini göstermekte olan bu çalışma tüm bu sürece etken psikolojik, sosyolojik ve fiziksel etmenleri gözler önüne sermektedir. Araştırma sürecinde bedensel engelliler ve depreme dair literatür araştırmaları yapılmış olup baş etme süreçlerine dair de bir takım incelemeler yapılmıştır. Çalışma nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak yapılandırılmış ve fenomenolojik desen kullanılarak yürütülmüştür. Bitlis İlinde yaşayan 27 katılımcıdan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak bir takım bulgular elde edilmiştir. Çalışma sonuç olarak göstermiştir ki, baş etme stratejileri temel olarak duygusal ve fiziksel olarak şekillenmiştir. Dini baş etme stratejileri uzun süreli etkinlik göstermese de ilk başvurulan strateji tipi olmuştur. Bununla beraber problem odaklı baş etme stratejileri de etkin olarak kullanılan diğer bir strateji olarak karşımıza çıkmaktadır. Toplumsal yapı, afet yönetimi politikaları ve yerel yönetimlerin desteği bu sürecin ayrılmaz bir parçasıdır. Bilinçlendirici eğitimler, afet senaryolarına dayalı uygulamalı tatbikatlar, fiziksel mekânların erişilebilir hâle getirilmesi ve duygusal-sosyal destek sistemlerinin güçlendirilmesi, bedensel engellilerin afetlere dirençli bir birey olarak yaşamlarını sürdürebilmeleri açısından temel gerekliliklerdir. Anahtar Kelimeler: Bedensel engelli, deprem, baş etme, Bitlis ili, afet yönetimi
The coping strategies of individuals with physical disabilities during earthquakes differ from other members of society. There are some factors which shapes differences. This study scrutinizes coping strategies developed by physically disabled individuals in Bitlis in the face of earthquakes, considering the basic characteristics of the disaster phenomenon and earthquake besides disability context. During research process, individuals' risk perceptions regarding disasters, preparedness levels, difficulties they encountered during and after earthquake, psychological effects they experienced and role of social and cultural factors were examined. In the light of the data obtained, evaluations were made to contribute to understanding of current situation and suggestions for future improvement were developed. . This study showing what a social structure that wants to create an effective and fair disaster management policy should take into consideration, reveals the psychological, sociological and physical factors that affect this process. During the research process, literature research on people with physical disabilities and earthquakes was conducted and some studies on coping processes were made. The study was structured based on a qualitative research approach and conducted using a phenomenological design. Some findings were obtained using a semi-structured interview form involving 27 participants in Bitlis. The findings were discussed and analyzed in light of the research questions. The study concluded that coping strategies were mainly shaped by emotional and physical factors. Although religious coping strategies were not effective in the long term, they were the first strategy type consulted. Nevertheless, problem focused coping strategies also appear to be another strategy used effectively. Social structure, disaster management policies and support of local governments are integral part of process. Awareness-raising training, practical exercises based on disaster scenarios, making physical spaces accessible and strengthening emotional-social support systems are basic requirements for people with physical disability to continue their lives as disaster- resistant individuals. Keywords: Physical disability, earthquake, coping, Bitlis province, disaster management